Năm Dần kể chuyện Cọp
Trùm cọp Tiên Phước xưa...

Huyện trung du Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, hồi nửa đầu thế kỷ XX trở về trước nổi tiếng lắm cọp dữ. Chuyện cọp
vào làng rình bắt trâu bò là chuyện như cơm bữa. Nhưng, bắt trâu bò còn đỡ, cọp bắt cả người... gây bao nỗi hoang
mang, lo sợ cho nhiều gia đình. Mà không hoang mang lo sợ sao được khi núi đồi trùng điệp, nhấp nhô như sóng. Còn
rừng gần như bao phủ khắp nơi. Từ nhà ra vườn đã thấy rừng, đã nghe tiếng chim kêu, vượn hú. Thỉnh thoảng, lại
nghe cả tiếng cọp gầm rờn rợn ở phía xa xa...
Một góc Tiên Phước.
Về chuyện cọp, ông Huỳnh Toản, sinh năm 1917, cháu ruột cụ Huỳnh Thúc Kháng, hiện sống tại thôn Thạnh Bình,
xã Tiên Cảnh, lại có kỷ niệm khó quên. Nguyên vào khoảng năm 1935, ông cùng với các ông Nguyễn Ngọc, Nguyễn
Chước, Nguyễn Nhàn rủ nhau lên tận Hòn É, giáp với địa phận huyện Quế Sơn, đi "soi" nai. Họ mang theo 3 khẩu
súng. "Cha tui làm Chánh tổng Tiên Giang nên ông có súng ở nhà. Còn chuyện mượn thêm súng săn với tui không
phải khó lắm". Ông Huỳnh Toản giải thích. Khi đi, bà già ông gói một gói xôi thật to, tám chín người ăn không hết.
Ngày đi thì chiều đến nơi. Họ rất mừng vì thấy chỗ đó nai xuống ăn cây có chớm hết. Sau khi xuống hố nước, họ nằm
im, chờ đợi. Lúc đó, trời đã chạng vạng tối. Không khí núi rừng vắng vẻ đến lạnh người. "Chúng tôi chỉ một người
cầm đuốc. Khi gặp nai, nó sẽ nhìn theo ánh đuốc, khi ấy, chúng tôi sẽ nổ súng". Bỗng, không hẹn mà cả 4 người cảm
thấy mùi tanh lợm và  thấy thấp thoáng sau những bụi cây rậm rịt bóng dáng cọp. Tất cả còn đang hoảng hồn chưa
biết làm gì thì nghe thấy cọp gầm ngay gần đấy, tiếng cọp gầm  rung chuyển cả khu rừng. Thấy ánh đuốc, ánh đèn,
cọp càng gầm dữ dội. Chẳng ai bảo ai, tất cả vội  tắt hết đuốc rồi cả 4 người cứ đi lần lần.  May là cọp không đuổi".
Ông Huỳnh Toản kể tiếp.
Cũng ở Tiên Phước có ngọn núi gọi là núi Sơn Ve. Ngay chính người bản địa thấy nó không cao nhưng nghe nói hồi
xưa thuyền buồm ở biển cứ ngó núi Sơn Ve mà đi, nghĩa là lấy đó làm chuẩn. Thấy Sơn Ve là thấy mạn Tiên Phước.
"Tui nghe kể nhưng chẳng biết có đúng hay không. Hơn thế nữa, Tiên Phước quá xa biển...".  Ông Huỳnh Toản cho
biết. Sơn Ve cũng là ngọn núi cọp hay xuống. Các bậc cao niên ở Tiên Phước vẫn nhớ như in những năm 1945, 1946,
từ mạn núi Sơn Ve cọp còn xuống bắt heo, bắt trâu ăn thịt. Thế cho nên, để đối phó với cọp, ngoài việc tổ chức hội
vây, người dân Tiên Phước còn đặt kẹp hay làm bẫy để bẫy cọp. Để diệt cọp trừ hại cho dân, Chánh tổng Tiên Giang
Huỳnh Khiêm là người bỏ công đến tận làng Lỗ Gián, huyện Quế Sơn đặt làm kẹp nhử cọp. "Kẹp cọp rất nặng, không
dưới 50 ký, phải hai người khiêng. Nếu  mà đụng mấy con cọp to như con bò thì kẹp chẳng nhằm nhò chi. Nó có thể
rê đi vài cây số. Cho nên, khi gài, người ta phải buộc nó vào một gốc cây cho chắc ăn. Cọp lớn cỡ mấy cũng khó có
sức lôi kẹp và... cả gốc cây đi". Ông Huỳnh Toản kể.
Cụ Huỳnh Toản, 90 tuổi.
Sở dĩ cọp thường mắc kẹp là do chúng có thói quen nếu ăn chưa hết mồi thì chúng giấu vào nơi nào đó, đợi lúc đói
mò đến mà ăn. Do đó, những người đi săn cọp thường lợi dụng thói quen này của cọp để gài bẫy bắt chúng. Đã không
gài thì thôi, đã gài, gần như chắc chắn cọp dính bẫy. Có lần, Chánh tổng Tiên Giang Huỳnh Khiêm được tin có con
cọp về bắt trâu ở Trà Khân, nay thuộc xã Tiên Hiệp. Khi đến nơi, thấy cọp ăn dở con trâu còn một nửa để đấy, Chánh
tổng liền cho người khiêng kẹp vào đúng ngay chỗ cọp để phần thân con trâu còn sót lại để gài. Như thường lệ, sau
khi đóng cây nọc sắt dài hơn thước tây xuống đất, ông cho người cột cây nọc vào gốc cây bên cạnh. Gài xong, ông
về, đợi tin. Nhưng, 3 ngày sau vẫn chưa nghe người ta báo lại. Chánh tổng Huỳnh Khiêm sốt ruột bèn mượn cây súng
của ông Lại Khánh,  làm chức Đề lại. Khi đến Trà Khân, ông mới cùng gia chủ và 7, 8 người cùng thôn vào tận nơi
xem thử tình hình ra sao. Rừng núi âm u, phải mất một lúc cả đoàn mới vào được chỗ đặt bẫy gài cọp, thế nhưng mọi
người không tin nổi vì bẫy lớn như thế mà biến mất... Không gian xung quanh thấy yên ắng như không có chuyện gì
xảy ra. Một người vừa thất vọng vừa bán tín, bán nghi quay trở ra. Nhưng đúng lúc quay ra gần một cây số bỗng bất
ngờ từ bên bụi rừng, cọp vừa gầm vừa nhảy tới, định vồ người, nhưng rất may cho đoàn do chân cọp vướng kẹp,
vướng nọc sắt lẫn... gốc cây cột vào nọc nên không thể thực hiện được ý định. Nghe tiếng gầm, mọi người mặt cắt
không còn giọt máu, theo phản xạ tự nhiên phải chạy lùi lại. Hóa ra, con cọp này to đến mức dù đã bị mắc kẹp, nó
còn đủ sức lôi kẹp lẫn nọc sắt, rồi lôi luôn cả gốc cây cột vào nọc mà đi cách chỗ gài kẹp khoảng cây số đường núi.
Lúc này, mọi người mới hoàn hồn. Chánh tổng Tiên Giang Huỳnh Khiêm mới giương súng, bắn hạ cọp. Thông
thường, những con cọp lớn nhất cũng chỉ 5 đòn khiêng, tức 10 người. Riêng con cọp này, phải 12 người, tức 6 đòn
khiêng. Họ khiêng từ Trà Khân về đến làng Thạnh Bình. Ông Bùi Ký, lý trưởng thấy cọp to quá, mới sai người đóng 4
cây nọc tre xuống đất, "dựng" cọp lên đo thử dài đến đâu. Khi dựng, xem con cọp chẳng khác chi con trâu, tính ra
đến 12 thước mộc. Khủng khiếp thật!
Kẹp gai cọp có hình thức như thế này nhưng lớn hơn nhiều.
Cũng vẫn chuyện về cọp, còn nhớ năm xưa, ở làng Gia Quế, một làng nhỏ chỉ có 32 nóc nhà, nay thuộc địa bàn xã
Dương Yên, huyện Tiên Phước, cũng xảy ra chuyện cọp lẻn về bắt trâu của dân. Được dân báo, ông Xã Kiên mới lặn
lội đến nhà Chánh tổng Huỳnh Khiêm mượn kẹp gài cọp. Biết ông này không rành, Chánh tổng căn dặn kỹ: "Chú cho
người khiêng kẹp về, nói với thằng con trai tui gài giùm cho. Chú tự ý gài, không khéo thì nguy hiểm lắm".  Ông Xã
Kiên vâng vâng dạ dạ cho qua chuyện chứ về tự mình gài. Không biết ông gài thế nào mà chỉ có móng chân cọp mắc
kẹp. Lúc bị dính kẹp, không biết cọp giãy giụa thế nào lại để lưng bị kẹp cứng giữa hai vồng của luống khoai, giơ cả
bốn chân lên trời, không thể trở mình lên được. Khi xác định cọp đã mắc kẹp, ông Xã Kiên bèn cho người nhắn rằng
"đem người lên mổ cọp". Ông Chánh tổng nghĩ chắc cọp đã bị giết rồi, liền sai người gánh đồ lên chuẩn bị làm thịt
cọp. Tới nơi, tất cả mới ngẩn người vì cọp vẫn còn sống. Nó rất dữ. Người ta đâm mác, nó quơ lấy, bẻ gãy hết. Cuối
cùng, mọi người phải chặt cây to, dài, cứ đứng từ xa mà đánh cho đến chết.
Lần khác, lại có con cọp cũng lẻn vào bắt trâu ở Tiên An. Khi phát hiện, bà con lần theo dấu vết xem thử cọp ăn no
rồi giấu phần thừa đi chỗ nào. Sau đó, chủ mất trâu nhờ ông Bùi Thược mượn kẹp để gài. Gài kẹp rồi, đợi 3, 4 ngày,
ông Bùi Thược vào xem thử. Con cọp này nhỏ nhưng khôn. Bị mắc kẹp, cọp rúc vào bụi, nằm im. Khi thấy đám
người lò dò đi vào, nó gầm một tiếng long trời lở đất rồi chồm lên, định vồ. Nhưng, vốn là con nhà võ, ông Bùi Thược
giơ búa lên, giáng một cái thật mạnh, cọp chết tươi ngay tại chỗ. Thường thường, khi mượn kẹp bắt được cọp, dù to
hay nhỏ, chủ kẹp được hưởng phần xương. Chủ có trâu, bò bị cọp bắt hưởng hết phần còn lại. Có thể nói, kẹp gài cọp
của ông Chánh tổng Huỳnh Khiêm đã giúp bà con giết được hàng chục con cọp, trừ họa cho biết bao dân lành ở Tiên
Phước hồi nửa đầu thế kỷ XX, khi cọp vẫn còn nhiều, gây ra nỗi khiếp sợ cho bà con.
In bài viết này In bài viếtnày
Tiếng nói của người Việt còn thao thức với quê hương
Chủ Trương:
Tòa Soạn: 678-770-1497
Đọc và quảng bá
báo Hồn Nước!

Hồn Nước, tờ báo của tri thức
Quảng cáo trên tạp chí Hồn Nước
Thương hiệu của bạn khắp nơi đều biết
Email: tapchiHonNoc.com
Or:     hiepnguyen930@yahoo.com
Cell:   678-770-1497
Cung Chúc Tân Xuân
Tạp Chí