ngoài. Hệ thống phòng thủ chính được xây dựng ở phía bắc với hệ thống địa đạo và công sự ngầm liên kết với nhau rất chặt chẽ. Tướng Kuribayashi
thiết lập căn cứ chỉ huy ở cực bắc đảo, khoảng 500 mét hướng đông bắc làng Kita và phía nam Mũi Kitano. Căn cứ này nằm sâu 20 mét dưới mặt
đất, ẩn trong các hang động và kết nối với 180 mét địa đạo. Xa hơn về phía nam tại Đồi 382, vị trí cao thứ hai tại Iwo Jima, người Nhật cho đặt trạm
radio và dự báo thời tiết. Tại vị trí nhô cao gần đó nằm ở phía đông nam trạm, một lô cốt khổng lồ được xây dựng làm sở chỉ huy cho đại tá
Chosaku Kaido, người chỉ huy toàn bộ các lực lượng pháo binh trên đảo.[16] Kể từ khi đến Iwo Jima, Kuribayashi đã đi bộ khắp hòn đảo và sáng
nào ông cũng thức dậy lúc 3:30 sáng để thị sát công việc phòng thủ. Không chỉ thay đổi quan niệm về hệ thống phòng thủ, ông còn thay đổi luôn cả
quan niệm về cách thức phòng thủ: không còn những cuộc tấn công tự sát mà thay vào đó mỗi người lính phải ra sức giữ mạng sống để chiến đấu
và tiêu diệt được càng nhiều lính Mỹ càng tốt. Biết chắc rằng không thể thắng trong trận đánh này nhưng Kuribayashi kỳ vọng quân Mỹ gặp tổn thất
quá lớn về nhân mạng sẽ hủy bỏ kế hoạch đổ bộ vào chính địa Nhật Bản.[17] Mùa thu 1944, toàn bộ quân Nhật trú phòng trên đảo đều đã hoạt động
dưới lòng đất. Có thêm 2 tầng đường hầm, 1 phía trên và 1 phía dưới hệ thống địa đạo. Quân trú phòng còn xây dựng 1.500 phòng ngầm, nhiều
phòng được cấp điện và thông hơi. Phòng không có điện thì dùng đèn dầu và nến. Các phòng này đều nằm sâu từ 10 đến 15 m dưới lòng đất và có
nhiều lối ra vào để quân lính có thể thoát đến nơi khác khi gặp tình huống khẩn cấp.[18] Nhiều cơ sở khác cũng được đặt sâu trong lòng đất như
doanh trại, phòng họp, trung tâm thông tin và cả những quân y viện được trang bị đầy đủ trang thiết bị giải phẫu. Để chống lại hạm đội Mỹ, các phi
đội cảm tử Kamikaze đã được thành lập từ trận hải chiến vịnh Leyte tiếp tục được ưu tiên sử dụng. Điều đáng nói là không một chiến hạm nào của
hải quân Nhật được gửi đến để chống lại cuộc đổ bộ dù đảo chỉ cách Nhật Bản 700 dặm. Ngoài ra trước trận đánh, quan niệm phòng thủ của
Kuribayashi đã bị Tokyo bác bỏ và ông buộc phải xây dựng 1 hệ thống phòng thủ ngoài bãi biển. Phần lớn hệ thống này đã bị phá hủy khi trận chiến
bắt đầu.Ngày 5 tháng 1 năm 1945, Chuẩn đô đốc Ichimaru thực hiện một bản báo cáo cá nhân tại sở chỉ huy của ông để nói về thất bại của hạm đội
Nhật trong trận hải chiến vịnh Leyte, việc Philippines mất về tay Mỹ và ông dự báo rằng Iwo Jima sẽ sớm bị người Mỹ đổ bộ. Dự đoán này trở nên
chính xác khi một tháng sau đó radio của quân Nhật trên đảo báo cáo cho chỉ huy đảo về sự thay đổi đáng ngờ của mật mã nhận dạng máy bay Mỹ.
Ngày 13 tháng 2, một máy bay trinh sát của Nhật phát hiện 170 tàu chiến Mỹ di chuyển về hướng tây bắc từ Saipan. Toàn bộ lính Nhật tại
Ogasawaras đều được báo động và đi đến các vị trí chuẩn bị cho trận chiến. Tại Iwo Jima, mọi sự chuẩn bị đã đầy đủ và quân phòng thủ đã sẵn
sàng đón chờ cuộc đổ bộ.[19]
Phía Hoa Kỳ
kế hoạch đổ bộ của người Mỹ Về phía Mỹ, chuẩn đô đốc Raymond Spruance, người từng chiến thắng quân Nhật trong trận Midway và cũng là tư
lệnh chiến dịch đánh chiếm quần đảo Mariana, được chỉ định làm tổng tư lệnh trận đánh. Chuẩn đô đốc Richmond Kelly Turner làm Tư lệnh các lực
lượng viễn chinh. Trung tướng Holland Smith được chọn làm tư lệnh hành quân các lực lượng thủy quân lục chiến và thiếu tướng Harry Schmidt
làm tổng tư lệnh các lực lượng đổ bộ gồm 3 sư đoàn thủy quân lục chiến: sư đoàn 4 và 5 ở Hawaii và sư đoàn 3 ở Guam. Tư lệnh Sư đoàn 3 là thiếu
tướng Graves B. Erskine và tư lệnh sư đoàn 5 là thiếu tướng Keller E. Rockey. Tổng cộng, số quân Mĩ tham gia trận đánh nếu tính luôn các đơn vị
không lực, hải quân lên đến con số 120.000 người.[20]Kế hoạch đổ bộ của người Mỹ lên Iwo Jima bao gồm việc sư đoàn thủy quân lục chiến số 4
và 5 sẽ đổ bộ lên bờ biển phía đông nam và tập trung đánh chiếm núi Suribachi, sân bay phía nam và bờ biển phía tây. Sau khi hoàn thành mục tiêu,
sư đoàn 3 sẽ bắt đầu yểm trợ và cùng tiến về phía đông bắc đảo. Tuy nhiên trước trận đánh, người Mỹ đã có những đánh giá sai lầm về hệ thống bố
phòng của người Nhật cũng như sai lầm trong quá trình chuẩn bị. Họ ước tính sai quân số Nhật trên đảo tới 70%. Ngoài ra sự thay đổi về chiến
thuật của Nhật Bản, không thực hiện các cuộc tấn công tự sát cũng là một yếu tố mà Mỹ không ngờ tới. Và cuối cùng, những khó khăn về điều kiện
thiên nhiên như địa hình ở Iwo Jima đã không bao giờ được kiểm tra trước trận đánh.[21]
Diễn biến trận đánh
Cuộc đổ bộ của Mỹ
6:40 sáng ngày 19 tháng 2 năm 1945, tất cả các hải pháo của 7 thiết giáp hạm, 8 tuần dương hạm của hạm đội Mỹ bắt đầu bắn phá các khu vực đổ
bộ. 10 phút sau, đến lượt các tàu phóng tên lửa tấn công lên cao nguyên Motoyama và núi lửa Suribachi. Đến 8:05, 120 chiếc máy bay ném bom B-
29 bay đến oanh tạc hòn đảo. Iwo Jima chìm trong lửa và khói.[22] Trong khi đó, quân Nhật nhờ ẩn núp sâu trong các hang động và hệ thống địa
đạo nên hầu như không bị tổn thất bởi bão lửa của quân Mỹ. Lính Nhật ngồi đọc thuộc những đặc lệnh của tướng Kuribayashi:
“        •        Chúng ta sẽ cống hiến sinh mạng cho sự phòng thủ của Iwo Jima và sự quang vinh của Thiên hoàng
•        Chúng ta sẽ cầm lựu đạn lao vào xe tăng địch
•        Chúng ta sẽ thâm nhập vào giữa đội hình địch để tiêu diệt chúng
•        Mỗi loạt đạn bắn ra đều phải chính xác để giết được kẻ thù
•        Mỗi người phải diệt 10 kẻ thù trước khi chết
•        Sau khi chúng ta bị quân thù tràn ngập, sẽ đánh đến người cuối cùng bằng chiến tranh du kích        ”
Lính Mỹ thuộc sư đoàn thủy quân lục chiến số 4
trên các tàu đổ bộ đang trên đường đến Iwo Jima
Lính Mỹ đào hố cá nhân trên các bãi biển tại Iwo Jima
Khoảng 8:57 sáng, hải quân Mỹ ngừng pháo kích. Ngay
sau đó những chiếc xe bánh xích lội nước được trang
bị pháo 75 ly bắt đầu vượt qua những cơn sóng, tiến về
đảo. Lúc 9:02 phút, đoàn xe gồm 69 chiếc lần lượt cập
bờ. Mỗi xe chở 20 binh sĩ thủy quân lục chiến thuộc 2
sư đoàn 4 và 5 dưới sự chỉ huy của quân đoàn đổ bộ V
bắt đầu đổ lên bờ biển. Tiến được chừng 30 mét, các xe
này gặp bậc thềm đất đỏ cao khoảng 4 mét so với bờ biển và phần lớn không leo dốc được vì đất ở đây quá mềm và lún xuống. Cũng từ đây, thủy
quân lục chiến bắt đầu tản ra và bò lên mặt thềm. Đợt đổ bộ đầu tiên này không hề gặp bất kì sự kháng cự nào từ phía quân Nhật khiến người Mỹ tin
rằng những cuộc bắn phá của hải pháo và những đợt oanh tạc trước đó đã tiêu diệt gần hết lực lượng quân đồn trú của Nhật.[23] Tuy nhiên sự yên
tĩnh này nằm trong kế hoạch của tướng Kuribayashi, ông muốn phát lệnh tấn công khi nào bãi biển được lấp đầy bởi thủy quân lục chiến Mỹ và các
phương tiện vận tải.[24]
Đến 10:00 sáng, từ khắp các vị trí, hỏa lực quân Nhật ra sức bắn ra xối xả vào quân Mỹ đang tiến lên. Các hầm trú ẩn Nhật đột ngột khai hỏa làm
cho nhiều tốp lính Mỹ nhanh chóng bị hạ gục bởi súng máy.[25] Nơi tập trung hỏa lực mạnh nhất của Nhật là từ núi Suribachi tại phía nam hòn đảo.
Quân Mỹ tiến lên vô cùng khó khăn không chỉ bởi hỏa lực của Nhật mà còn bởi địa hình bất lợi, chủ yếu là đất tro núi lửa. Loại đất này mềm, không
giúp cho người Mỹ dễ xây dựng các hố cá nhân hay tránh hỏa lực.[25] Tuy nhiên nó giúp giữ lại bớt mảnh pháo binh tạc ra từ hỏa lực pháo của
Nhật. Trọng pháo Nhật đã khôn khéo lợi dụng núi Suribachi xây dựng các ổ châu mai để phòng thủ nên lính Mỹ gặp rất nhiều khó khăn trong việc
tiêu diệt các khẩu pháo đó.[26] Một khó khăn nữa cho người Mỹ là các bunker của Nhật được kết nối với một hệ thống địa đạo phức tạp nên mỗi
khi một bunker được tuyên bố là đã “dọn sạch” bằng súng phun lửa và lựu đạn thì nó có thể nhanh chóng trở lại hoạt động mà người Mỹ thường
không ngờ tới. Chính điều này đã làm tăng thêm thương vong cho lính Mỹ khi họ đột nhiên bị tấn công bởi các bunker tái hoạt động này.[27] Lính
Mỹ tiến lên rất chậm trong làn hỏa lực của pháo và súng máy. Phải cho đến khi có sự yểm trợ của các lực lượng thiết giáp, hải pháo và không quân
thì người Mỹ mới có thể băng qua bãi biển dễ dàng hơn.[28] Lúc 10:35 sáng, 760 binh sĩ thủy quân lục chiến đã băng mình gần như liều mạng ngang
qua hòn đảo. Họ bị thiệt hại nặng nhưng tiến lên đáng kể. Vào khoảng chiều, ngọn núi bị phong tỏa khỏi phần còn lại của đảo và 30.000 binh sĩ thủy
quân lục chiến Mỹ đã đổ bộ lên bờ.[29] Bên phía Mỹ đã có nhiều tấm gương chiến đấu dũng cảm như hạ sĩ Tony Stein, người đầu tiên được nhận
Huân chương Danh Dự tại Iwo Jima.[27] Suốt buổi chiều, quân Mỹ vẫn giữ vững vị trí và cố gắng tiến lên trong làn hỏa lực ngày càng mãnh liệt
của quân Nhật. Những quả bom của máy bay thả xuống nhưng không nổ nằm dưới cát có tác dụng như mìn chống tăng khiến cho nhiều xe cơ giới
của Mỹ nổ tan tành.[30] Vào buổi chiều, những đơn vị đã đổ bộ được gồm tám tiểu đoàn và các tiểu đoàn tăng của hai sư đoàn, cùng những bộ
phận của hai tiểu đoàn pháo.[31] Đêm xuống, lính Mỹ đã kiểm soát được bãi biển và lúc mặt trời lặn, bãi biển càng thêm rùng rợn vì đầy những thây
người. Tổng thương vong của quân Mỹ trong ngày 19 tháng 2 là 566 người tử trận trên bờ và ngoài khơi, 1755 người bị thương, cao hơn toàn trận
Guadacanal.[27] Không đạt được mục tiêu đề ra là chiếm các mục tiêu định sẵn nên lính Mỹ phải đào hố cá nhân và núp qua đêm. Với những kinh
nghiệm có được từ trận Saipan, lính Mỹ luôn trong tư thế chờ đợi những cuộc tấn công vào ban đêm của lính Nhật. Tuy nhiên, khác với các tư lệnh
Nhật ở đảo Saipan hay các nơi khác, tướng Kuribayashi từ chối những cuộc tấn công như vậy vì chắc chắn sẽ làm hao quân vô ích. Thay vào đó,
ông ra lệnh cho quân Nhật dùng đại bác và súng cối nã vào quân Mỹ đang co cụm.[32] Nhờ sử dụng một trinh sát viên liên lạc qua bộ đàm nên
pháo binh Nhật liên tục bắn trúng các ụ súng và các ụ chứa đạn của quân Mỹ. Phải đến 03:00, trinh sát viên này mới bị một thương binh Mỹ phát
hiện và nhanh chóng bị hạ gục. Kể từ lúc đó, pháo binh Nhật mất phần chính xác hơn nhưng vì quân Mỹ tập trung quá đông trên một diện tích chật
hẹp nên vẫn gây ra tổn thất. Ngoài ra còn có những nhóm nhỏ lính Nhật thực hiện lối đánh du kích hay bắn tỉa. Nói về ngày đổ bộ đầu tiên, kí giả
Sherrod của tạp chí Time viết
"Đêm đầu tiên của đảo Iwo Jima có thể so sánh như một giấc mơ hãi hùng ở tận cùng địa ngục. Sáng ra, người ta có thể thấy tay, chân, đầu, sọ
nằm cách xa thân thể không đếm xuể".[32]
[sửa] Trận đánh tại núi Suribachi
Xe tăng M4A3 Sherman trang bị súng phun lửa đang tấn công “làm sạch” các bunker Nhật Núi Suribachi đã được quân Nhật xây dựng thành một
hệ thống địa đạo vô cùng phức tạp gồm 7 tầng, gia cố bằng những tường năng xây bằng bê-tông rồi được trát vữa mặt ngoài, thêm hệ thống thoát
nước thải và đường ống dẫn không khí, điện, nước và hơi nước. Có 1.300 lính bộ binh và 640 lính hải quân bố trí khắp các địa đạo và gian phòng.
Dọc theo chân núi là những bunker và giao thông hào cho bộ binh Nhật. Các lỗ châu mai được đặt theo nhiều hướng sao cho lính Nhật có thể quan
sát lẫn nhau và hỗ trợ cho nhau bằng hỏa lực súng máy.[33] Ngày 20 tháng 2 (ngày D+1), lúc 07:40 sáng, các hải pháo Mỹ lại tiến hành bắn phá
chuẩn bị cho đợt tấn công. 50 phút sau, thủy quân lục chiến Mỹ bắt đầu tiến lên. Một trung đoàn nhận mục tiêu tấn công núi Suribachi còn 3 trung
đoàn khác nhắm vào mục tiêu là cao nguyên Motoyama. Đến trưa ngày hôm đó, lữ đoàn 28 đã tiến sâu thêm được 300 mét còn sư đoàn 4 đến sân
bay số 1, hoàn thành mục tiêu đã định. Quân khuyển cùng thủy quân lục chiến lên bờ đi tìm những nơi quân Nhật còn kháng cự. Giờ đây núi
Suribachi đã bị cô lập với phần còn lại của đảo. Tuy nhiên lính Nhật ở đây chiến đấu với tinh thần quyết tử nên cả hai phải giành giật nhau từng mét
vuông đất. Để chống lại hệ thống địa đạo của người Nhật, lính Mỹ tập trung sử dụng lựu đạn và súng phun lửa. Một trong những tiến bộ kỹ thuật
mới có tính quyết định ở trận đánh này là sự xuất hiện của những chiếc xe tăng hạng trung Sherman M4A3R3 có trang bị súng phun lửa. Loại xe
tăng này được đặt biệt danh là "Ronson" hay Zippo Tanks rất có hiệu quả trong việc tiêu diệt các vị trí đồn trú của quân Nhật và cũng khó bị vô hiệu
hóa. Đến đêm quân Mỹ ngừng tiến. Trong ngày này, sư đoàn 4 và 5 chưa tiến lên được 2 km rưỡi vào bên trong hòn đảo trong khi sư đoàn 5 phải
chịu 1.500 thương vong và sư đoàn 4 khoảng 2.000.
Lá cờ Mỹ đầu tiên cắm trên đỉnh Suribachi do tiểu đoàn 2 trung đoàn 28 ngày 23 tháng 2 năm 1945
Đến ngày 21 tháng 2, hải pháo cũng bắt đầu bắn phá vào lúc 7:40 sáng. Suốt ngày hôm đó, nơi thâm nhập sâu nhất của thủy quân lục chiến Mỹ là
1000 mét, nơi kém nhất là 500 mét. Trong đêm của ngày đổ bộ thứ 3 này, xảy ra một thảm họa đối với hạm đội Mỹ ngoài khơi. 5 máy bay Nhật Bản
từ những căn cứ ở quận Chiba gần Tokyo thực hiện một cuộc tấn công Kamikaze vào hạm đội Mỹ mà mục tiêu cụ thể là chiếc hàng không mẫu
hạm USS Saratoga của Mỹ. 3 chiếc đã đâm trúng mục tiêu và nổ tung làm 129 người trên tàu chết. Kế đó, lúc 19:00, 5 máy bay Kamikaze khác lao
đến nhưng chỉ có 1 chiếc vượt qua được lưới lửa phòng không và bỏ ngay trên đường băng của Saratoga 1 quả bom. Tuy nhiên đến 20:15, những
đám cháy trên tàu đã được khắc phục nhưng sau đó tàu buộc phải rời chiến trường đến Eniwetok rồi cuối cùng là về bờ biển phía Tây nước Mỹ để
sửa chữa. Vài phút sau, một chiếc Kamikaze đơn độc vượt qua được lưới lửa phòng không nhờ bay sát mặt nước đã đâm vào hàng không mẫu hạm
hộ tống cỡ nhỏ Bismarck Sea. Bốn quả ngư lôi trên tàu nổ tung, tàu chìm sau đó 15 phút. Thủy thủ trên tàu Lawrence Taylor cố gắng cứu được
khoảng 120 người trong tổng số 800 thủy thủ đoàn rơi xuống nước. Cũng trong đêm hôm đó, đài phát thanh Tokyo báo tin Mỹ tấn công Iwo Jima.
Turner, tư lệnh lực lượng đổ bộ đã bị đài phát thanh này cảnh cáo:
"Turner, người chịu trách nhiệm về cái chết của hàng ngàn binh sĩ chúng ta, sẽ không bao giờ trở về được. Chúng ta sẽ giết ông ta, tế các vong hồn
chiến sĩ đã hi sinh vì Tổ quốc Đại Nhật Bản.[35]"
Ngày 22 tháng 2, ngày thứ 4 của cuộc đổ bộ, sư đoàn thủy quân lục chiến số 4 đã chịu quá nhiều tổn thất trong việc đánh chiếm cao nguyên
Motoyama đã được thay thế bằng sư đoàn 3. Trong khi đó sư đoàn 5 vẫn tiếp tục mục tiêu đánh chiếm Suribachi và trong ngày này người Mỹ đã
thành công trong việc bao vây chân núi, ngoại trừ khoảng trống rộng gần 400 m trên bờ biển phía tây. Viên đại tá chỉ huy quân trú phòng ở
Suribachi đã xin Kuribayashi thực hiện một cuộc tấn công tự sát nhưng bị từ chối tuy nhiên một số người lính vẫn tự ý rời bỏ vị trí để tham gia tấn
công. Những cuộc chiến đấu vẫn tiếp tục diễn ra ác liệt ở từng địa đạo. Trong số những lính Nhật tử trận tại Suribachi có trung tá Takeichi Nishi,
người đã giành huy chương vàng môn cưỡi ngựa tại Thế vận hội mùa hè 1932 Los Angeles. Cái chết của ông giống như Kuribayashi sau này, vẫn là
một điều bí ẩn. Có nhiều giả thuyết cho rằng ông bị lính Mỹ giết, tự sát hoặc chết trong khi chiến đấu. Sau khi chết, ông được truy phong quân hàm
đại tá. Trong khi đó, 150 lính Nhật đã xông ra khỏi quả núi để đến với những đơn vị quân Nhật ở phía Bắc nhưng phần lớn đã bị đốn ngã trên đường
bởi thủy quân lục chiến Mỹ. Chỉ có khoảng 25 lính Nhật chạy thoát. Tuy nhiên, khi chạy đến bộ chỉ huy của lực lượng phòng vệ hải quân Nhật, họ
đã không được đồng đội mình tại đây chào đón tử tế. Đại úy Samaji Inouye, sĩ quan phụ trách bộ chỉ huy, đã lên án trung úy của họ là phản quốc và
rút gươm định chặt đầu ông này nhưng một sĩ quan cấp dưới đã ngăn đại úy Samaji lại.[36]Ngày 23 tháng 2, sư đoàn 5 thủy quân lục chiến Mỹ đã
tiến lên được đỉnh ngọn núi lửa và những cuộc giáp lá cà lẻ tẻ đã diễn ra trong các hang động. Nhiều tốp lính Nhật đã tổ chức tự sát tập thể. Lúc 10:
15, lá cờ Mỹ đã tung bay trên đỉnh Suribachi, trở thành lá cờ ngoại quốc đầu tiên cắm trên lãnh thổ Nhật Bản.[37] Ảnh ngọn cờ thứ nhất này đã
được chụp bởi Louis R. Lowery, trung sĩ nhất thủy quân lục chiến, làm nhiệm vụ phóng viên nhiếp ảnh cho tạp chí Leatherneck Magazine của thủy
quân lục chiến Mỹ. Khi lá cờ được cắm cũng là lúc bộ trưởng hải
Trận Iwo Jima - P2
Tiếng nói của người Việt còn thao thức với quê hương
Tạp Chí
Chủ Trương