Ngày 11 tháng 3, quân Nhật ở phía đông bắc đảo bị chia cắt khỏi phía tây bắc là nơi trú ẩn của tướng Kuribayashi và chuẩn đô đốc Ichimaru.
Ngày 14 tháng 3, đô đốc Nimitz tuyên bố đã chinh phục được Iwo Jima và "tất cả quyền hạn của chính phủ Đế quốc Nhật Bản ở hòn đảo này đều
bị đình chỉ".[51] Ngày 16 tháng 3, trận đánh được phía Mỹ tuyên bố đã kết thúc và hòn đảo đã ở trong tình trạng an toàn.[52] Ngày 17 tháng 3,
Thủ tướng Nhật Bản Kuniaki Koiso thông báo trên đài phát thanh là lực lượng phòng ngự dưới quyền tướng Kuribayashi trên đảo đã chiến bại.[53]
Tuy nhiên trên thực tế chiến sự vẫn còn kéo dài thêm nửa tháng nữa.
Những ngày cuối cùng
Lá cờ Nhật bị quân Mỹ chiếm giữ sau trận đánh
Quân Nhật phòng thủ trên đảo giờ đây đã hết nước uống. Những tốp lính Nhật di chuyển từ các địa đạo đi tìm nước uống hầu như không trở về.
Ngày 14 tháng 3, tướng Kuribayashi ra lệnh cho đại tá Masao Ikeda đốt quân kì trung đoàn số 145 để không lọt vào tay người Mỹ. Đây là trung
đoàn đã anh dũng cản bước tiến quân Mỹ tại nhiều nơi và hầu như không còn ai sống sót. Lúc 5:35 chiều ngày 17 tháng 3, ông điện về Tokyo lần
cuối cùng:
“ Chiến cuộc sắp tàn, không phải vì tinh thần hy sinh cố gắng của quân đội Thiên Hoàng tàn lụi, mà vì chúng tôi không còn cả súng đạn lẫn lương
thực. Nước uống đã hết từ 5 ngày nay. Tất cả những người còn lại sẽ tiến hành cuộc tổng tấn công cuối cùng. Tôi nghĩ rằng Nhật Bản sẽ không
an toàn, nếu không chiếm lại đảo này. Tôi hi vọng linh hồn tôi sẽ dẫn đường cho cuộc tấn công trong tương lai. Cầu trời ban cho Tổ quốc tôi
thắng lợi cuối cùng..."       
Bức điện của Kuribayashi Tadamichi, vốn cũng là một nhà thơ có tiếng, kết thúc bằng 3 bài thơ. Hai câu kết:
"Tôi lo lắng cho tương lai đất mẹ
Khi cỏ xanh phủ kín xác thân mình."      
Ngày 17 tháng 3, một đặc chỉ từ Tổng hành dinh thăng ông lên quân hàm Đại tướng Lục quân tại mặt trận. Một số sĩ quan khác như Ichimaru
được phong hàm phó đô đốc, Inouye được phong hàm chuẩn đô đốc và Nishi được phong hàm đại tá.[54] Cũng trong đêm đó ông hạ lệnh mở
cuộc tổng tấn công cuối cùng: “Kể từ 0 giờ 1 phút ngày 18 tháng 3 năm 1945, mọi người sẽ chiến đấu đến chết, không ai được lo giữ tính mạng
của mình”. Bắt đầu từ đó, các sĩ quan Nhật trên đảo, cả lục quân lẫn hải quân đều chuẩn bị cho binh lính mình thực hiện những cuộc tấn công tự
sát.Trong khi đó, phó đô đốc Ichimaru viết thư hạch tội tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt. Lá thư này được trao cho một sĩ quan thông tin
nhưng anh ta chưa kịp đưa bức thư trên cho người Mỹ thì bị bắn gục. Sau đó, thủy quân lục chiến Mỹ đã tìm thấy bức thư. Ngày 11 tháng 7, nội
dung bức thư được in trên các tờ báo Mỹ. Sau đó, người Mỹ đem trưng bày nó tại bảo tàng học viện sĩ quan ở Annapolis, nơi Ichimaru từng có
thời gian thực tập.[55]
Ngày 21 tháng 3, lô cốt hoang vắng của tướng Kuribayashi đã bị phá hủy và công việc này cần đến bốn tấn thuốc nổ. Trong cảnh tuyệt vọng, lính
Nhật ngày càng trở nên liều lĩnh và hằng đêm họ đều cố xâm nhập vào phòng tuyến quân Mỹ.[56] Đêm ngày 25 tháng 3, 300 lính Nhật thực hiện
cuộc tổng tấn công cuối cùng tại khu vực sân bay số 2. Các phi công, thủy quân lục chiến và cả công binh Mỹ đã đánh nhau với quân Nhật đến
sáng và chịu thương vong lớn với hơn 100 lính Mỹ chết (bao gồm 59 binh sĩ thủy quân lục chiến) và 200 người khác bị thương.[57] Đó là sự
kháng cự cuối cùng của người Nhật và hòn đảo được bộ tư lệnh Mỹ tuyên bố “an toàn” ngày 26 tháng 3. Trung úy Harry Martin của tiểu đoàn
công binh số 5 đã trở thành binh sĩ thủy quân lục chiến cuối cùng của Mỹ nhận Huân chương Danh Dự trong trận đánh.[58][59] Sáng ngày 27
tháng 3, tướng Kuribayashi ra khỏi hang cùng với đại tá Kaneji Nakane, sĩ quan tham mưu. Ông hướng về phía Bắc, hướng Hoàng cung, gập mình
chào 3 lần rồi rút gươm mổ bụng tự sát. Đại tá Nakane giúp tướng Kuribayashi hoàn tất nghi lễ bằng cách dùng gươm chém đầu vị tướng rồi mai
táng thượng cấp của mình. Xong việc, ông quay về hang để báo cáo sự việc với đại tá tham mưu trưởng Tadashi Takashi và chuẩn đô đốc
Ichimaru. Hai đại tá cùng nhau ra cửa hang rồi cùng dùng súng lục tự sát.[55] Tuy nhiên theo miêu tả của một số cựu binh Nhật trong trận này
thì chính tướng Kuribayashi đã chỉ huy cuộc tấn công tự sát cuối cùng và chết trong khi chiến đấu.[23]
Gần 11 giờ khuya, chuẩn đô đốc Ichimaru cùng với 10 người còn lại, tay không vũ khí ra khỏi hang. Một loạt đạn súng máy Mỹ đã bắn chết ông
cùng 2 người khác. Đến đây trận Iwo Jima đã chính thức kết thúc sau hơn 1 tháng giao tranh.
[sửa] Kết quả


Tượng đài “Rising the flag on Iwo Jima" gần Washington DC
Sau hơn 1 tháng giao tranh ác liệt, quân Mỹ đã chiếm được hòn đảo.
Trong số khoảng 22.000 quân bố phòng Nhật, 20.703 người đã chết
trong khi chiến đấu hoặc do tự sát, chỉ có 216 người bị bắt làm tù
binh.[1] Cũng có một vài tài liệu khác đưa ra con số 1.083 tù binh.
[2]. Một số còn lại ẩn náu trong các hang động, tiếp tục chiến đấu
cho đến nhiều năm sau chiến tranh. Những người Nhật cuối cùng
đầu hàng tại Iwo Jima là 2 người lính dưới quyền trung úy Toshihiko
Ohno (Yamakage Kufuku và Matsudo Linsoki). Cả 2 đã cầm cự trên
đảo suốt 6 năm trước khi đầu hàng vào năm 1951,[60] một số tài liệu
khác ghi ngày đầu hàng là 6 tháng 1 năm 1949.[61] Phần lớn xác lính
Nhật bị vùi lấp trong các hang động và đến nhiều thập kỉ sau vẫn còn
được bảo tồn nguyên vẹn vì tác dụng của khí lưu huỳnh.[62]Về phía
Mỹ, tổng số thương vong là 28.686 người trong đó có 23.573 người là của thủy quân lục chiến bao gồm 6.821 tử trận và 19.217 người bị thương.
[63] Thương vong của lính Mỹ trong trận này còn hơn cả tổng số thương vong của phe Đồng minh trong Ngày D, ngày đổ bộ lên Normandie
(ước tính khoảng 10.000, với tổng thương vong của lính Mỹ trong trận Normandie là 125.847 người).[64] Iwo Jima là nơi đổ bộ duy nhất tại Thái
Bình Dương mà thương vong của phía Mỹ vượt hơn cả Nhật.[65] Khoảng 300 lính hải quân đã tử trận do các cuộc tấn công của Kamikaze.[23] Vì
toàn bộ dân cư trên đảo đã được sơ tán nên tại Iwo Jima đã không có thương vong về phía dân thường như ở Saipan và sau này là Okinawa.[66]
Ý nghĩa chiến lược
Chiếc B-29 đáp khẩn cấp xuống Iwo Jima ngày 4 tháng 3 năm 1945Thất bại tại Iwo Jima đã làm chấn động chính trường Nhật Bản. Ngày 5 tháng
4 năm 1945, Thủ tướng Kuniaki Koiso đệ đơn từ chức lên Nhật hoàng Hiro Hito vì những thất bại tại Leyte và giờ đây là Iwo Jima. Nhật hoàng
ngay lập tức triệu tập hội đồng Jushin và đơn từ chức của Koiso được chấp thuận. Đêm hôm đó, đô đốc Kantarō Suzuki được bổ nhiệm làm thủ
tướng khi ông đã 77 tuổi.
Còn về phía Mỹ, những thương vong tại Iwo Jima là sự cảnh báo cho những gì sắp tới sẽ xảy ra tại Okinawa cũng như khi quân Mỹ ngày càng
tiến sâu vào lãnh thổ Nhật Bản. Ngay trong tháng 3, khi chiến sự còn đang tiếp diễn, các sân bay tại đây đã nhanh chóng được người Mỹ sửa
chữa và đưa vào hoạt động. Ngày 10 tháng 3, các máy bay xuất phát từ Iwo Jima đã oanh tạc Tokyo; đến ngày 12 tháng 3 là Nagoya và 13 tháng
3 đến lượt Osaka. Các cuộc oanh tạc này ngày càng diễn ra thường xuyên hơn và mục tiêu nhắm đến không chỉ là các cơ sở quân sự mà còn cả
các khu dân cư. Iwo Jima còn là nơi đặt các máy bay tiêm kích P-51 Mustang có nhiệm vụ bảo vệ những chiếc B29 khi tiến vào ném bom lãnh
thổ Nhật Bản. Trong suốt Thế chiến thứ hai, 2.251 chiếc B-29 đã hạ cánh tại Iwo Jima. Ngoài ra, còn có 1.191 máy bay tiêm kích hộ tống cho
3.081 cuộc oanh tạc vào Nhật Bản xuất phát từ Iwo Jima.[58] Tuy nhiên việc Nhật Bản mất Iwo Jima đã không ảnh hưởng đến khả năng dự báo
từ xa các cuộc oanh tạc nhờ radar của nước này. Các thông tin giờ đây đến từ đảo Rota, nơi mà không bao giờ bị tấn công.[67]Sau khi chiến
tranh kết thúc, đảo Iwo Jima vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của người Mỹ trong một thời gian dài. Năm 1960, đảo trở thành căn cứ quân sự và
từng có cả vũ khí hạt nhân trên đảo. Dưới áp lực của chính quyền Nhật Bản, năm 1968, đảo được trao trả trở lại cho Nhật và quân Mỹ cũng rút đi
hết. Ngày nay, đảo Iwo Jima nằm dưới quyền quản lý của chính quyền tỉnh Tokyo. [68]
[sửa] Kỷ niệm


Bia tưởng niệm trên đỉnh Suribachi
Ngày 19 tháng 2 năm 1985, lễ kỷ niệm lần thứ 40 trận Iwo
Jima, một sự kiện được gọi là “Cuộc sum họp vẻ vang”
(Reunion of Honor) đã được tổ chức. Những người tham dự
buổi lễ là những cựu binh của cả 2 phía Mỹ và Nhật đã từng
tham gia trận đánh.[69] Địa điểm tổ chức chỉ cách vài mét nơi
bãi biển mà 40 năm trước lính Mỹ đã đổ bộ.[70] Một tấm bia
bằng đá granit đã được dựng lên trong buổi lễ với hàng chữ:
Trong lễ kỷ niệm 40 năm trận Iwo Jima, chúng tôi, những cựu
binh Mỹ và Nhật đã gặp nhau một lần nữa tại nơi chiến trường xưa,
nhưng lần này là trong hòa bình và tình bạn hữu. Chúng tôi cũng
tưởng niệm cho các chiến hữu của mình, những người đã chiến
đấu ở đây với tất cả lòng dũng cảm và danh dự. Chúng tôi cũng
cùng nhau cầu nguyện cho những hi sinh của mình tại Iwo Jima sẽ được nhớ mãi và không bao giờ lặp lại.
Lễ kỷ niệm lần thứ 50 đã diễn ra trước đài tưởng niệm này vào tháng 3 năm 1995. Lần thứ 55 diễn ra năm 2000 và sau đó là lần thứ 60 vào tháng
3 năm 2005. Sau khi trận đánh kết thúc, 27 quân nhân Mỹ đã được phong tặng “Huân chương Danh dự” (Medal of Honor), huân chương quân sự
cao quý nhất của Mỹ trong đó có 14 người được truy phong. Trong số 27 tấm huân chương đó, 23 được trao cho thủy quân lục chiến và 4 cho
các thủy thủ hải quân. Số huân chương này chiếm 30% trong số 82 Huân chương Danh dự trao tặng cho thủy quân lục chiến Mỹ trong Thế chiến
thứ hai.[71] Ngoài ra để kỷ niệm chiến thắng, hải quân Mỹ đã đặt tên cho 1 số tàu chiến là USS Iwo Jima và một đài tưởng niệm đã được xây gần
nghĩa trang quốc gia Arlington.
Trong văn hóa đại chúng
Trận Iwo Jima đã được lấy làm bối cảnh cho nhiều tác phẩm điện ảnh của Mỹ sau đó. Ngay từ năm 1945, đã có hai bộ phim: To the Shores of
Iwo Jima, phim tài liệu sản xuất bởi hải quân, lực lượng thủy quân lục chiến và Tuần duyên Hoa Kỳ, và Glamour Gal, một bộ phim với mục đích
tuyên truyền có nội dung về hành trình của một khẩu pháo do thủy quân lục chiến Mỹ mang đến Iwo Jima. Bốn năm sau, đầu năm 1949, hãng
phim Republic Studios thông báo đang chuẩn bị thực hiện một bộ phim về vai trò của thủy quân lục chiến Mỹ trong Thế chiến thứ hai. Ngân sách
dành cho bộ phim đến 1 triệu USD, khoản tiền lớn nhất trong lịch sử Republic Studios[72] và tên của bộ phim được đặt là Sands of Iwo Jima.
Tuy bộ phim đề cập rất ít về Iwo Jima nhưng hình ảnh thủy quân lục chiến giương ngọn cờ tại Iwo Jima trở thành tâm điểm cho việc quảng cáo
bộ phim.[73] Vai chính của bộ phim đã được giao cho ngôi sao đang lên của Hollywood trong thể loại phim hành động John Wayne và đặc biệt bộ
phim có sự tham gia của 3 trong 6 người từng tham gia bức ảnh nổi tiếng "Raising the Flag on Iwo Jima" là John Bradley, Rene Gagnon và Ira
Hayes.[73] Đến năm 1953, đến lượt bộ phim Halls of Montezuma ra đời kể về câu chuyện của một nhóm thủy quân lục chiến Mỹ tại Iwo Jima.
The Outsider, một bộ phim khác sản xuất năm 1961 có sự tham gia của Tony Curtis đóng vai người lính Mỹ cắm lá cờ tại Iwo Jima, Ira Hayes.
[74] Sau đó một thời gian dài, điện ảnh Mỹ không có thêm bộ phim nào về Iwo Jima. Mãi đến năm 2006, đạo diễn Clint Eastwood mới cho ra đời
thêm 2 bộ phim về trận đánh là Flags of Our Fathers (Ngọn cờ cha ông) và Letters from Iwo Jima (Những bức thư từ Iwo Jima). Ngọn cờ cha
ông được dựng theo góc nhìn của người Mỹ dựa trên cuốn sách cùng tên của James Bradley và Ron Powers do hai hãng phim DreamWorks
Pictures và Warner Bros hợp tác sản xuất. Những bức thư từ Iwo Jima thì lại được xây dựng từ góc nhìn của người Nhật và vai tướng
Kuribayashi Tadamichi trong phim do nam diễn viên nổi tiếng người Nhật Ken Watanabe đảm nhận. Trong loạt phim truyền hình năm 2010 của
HBO The Pacific, sản xuất bởi Tom Hanks và Steven Spielberg, sẽ có một tập phim liên quan đến trận Iwo Jima.
Tạp Chí
Tiếng nói của người Việt còn thao thức với quê hương
Trận Iwo Jima - P4
Chủ Trương